Պատասխանատվության միջոցները Հայաստանի Հանրապետության ընտրական օրենսգրքով սահմանած դրույթները խախտելու դեպքում

Հուշաթերթ N3

Շարունակում ենք ներկայացննել հուշաթերթեր, որոնցում ընդգրկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք պատասխանատվություն են սահմանում ընտրական օրենսգրքով սահմանված դրույթները խախտելու դեպքում:

·    Թեկնածուներից, կուսակցություններից (կուսակցությունների դաշինքներից), հանրաքվեի քարոզչական նախաձեռնություններից որևէ մեկի օգտին կողմ կամ դեմ քվեարկելու կամ ընտրություններին մասնակցելու կամ ընտրություններին մասնակցելուց հրաժարվելու պայմանով թեկնածուներից, կուսակցություններից (կուսակցությունների դաշինքներից), հանրաքվեի քարոզչական նախաձեռնություններից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար կաշառք ստանալը, այսինքն` դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը պատժվում է տուգանքով` նվազագույն 500.000-700.000 ՀՀ դրամի չափով, կամ ազատազրկմամբ` 1-3 տարի ժամկետով:

Կաշառք ստացող անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե այդ անձը մինչև իրավապահ մարմիններին կատարված հանցանքի մասին հայտնի դառնալը, բայց ոչ ուշ, քան եռօրյա ժամկետում կաշառք ստանալու մասին կամավոր հայտնել է իրավապահ մարմիններին և աջակցել հանցագործությունը բացահայտելուն (ՔՕ 154²  հոդված):

·       Վստահված անձին, ընտրական հանձնաժողովի անդամին, դիտորդին կամ զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցչին ընտրական փաստաթղթերին սահմանված դեպքերում և կարգով ծանոթանալուն խոչընդոտելը, ընտրական հանձնաժողովի արձանագրությունների պատճենները, քաղվածքները չտալը պատժվում է ազատազրկմամբ` 3-5 տարի ժամկետով:

·        Ընտրական հանձնաժողովի նախագահի կողմից իր լիազորությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, որի արդյունքում անհնարին է դարձել ընտրական հանձնաժողովի կողմից քվեարկության կամ ընտրության արդյունքների ամփոփումը պատժվում է ազատազրկմամբ` 2-5 տարի ժամկետով` պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու, ինչպես նաև ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վստահված անձ կամ դիտորդ լինելու իրավունքից զրկելով` 1-3 տարի ժամկետով կամ առանց դրա (ՔՕ 154⁶ հոդված):

                                                                                                                          նյութը շարունակելի է…

Հáõ߳ûñÃÁ å³ïñ³ëïí»É ¿ ².¸.ê³Ë³ñáíÇ ³Ýí³Ý Ù³ñ¹áõ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ å³ßïå³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³ÛÏ³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝÇ   ÞÇñ³ÏÇ ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝ Ù³ëݳ×ÛáõÕի կողմից:

Պատասխանատվության միջոցները ՀՀ ընտրական օրենսգրքով սահմանած դրույթները խախտելու դեպքում

Հուշաթերթ N2 

Հիշեցնում ենք, որ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ-ում կայանալու է խորհրդարանական ընտրություններ:

     Սույն հուշաթերթով մեր կազմակերպությունը ներկայացնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվությունը ընտրական օրենսգրքով սահմանված դրույթները խախտելու դեպքում:

·       Ընտրությունների կամ քվեարկության արդյունքները կեղծելը պատժվում է ազատազրկմամբ` 3-5 տարի ժամկետով` պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու, ինչպես նաև ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վստահված անձ կամ դիտորդ լինելու իրավունքից զրկելով` 1-3 տարի ժամկետով կամ առանց դրա (ՔՕ 150 հոդված):

·       Ընտրողների ցուցակները կազմելու համար պատասխանատու պաշտոնատար անձի կողմից ընտրողների ցուցակները քաղաքացիներին կամ կուսակցություններին տրամադրելու համար սահմանված կարգը խախտելը, դրանք չտրամադրելը կամ սահմանված կարգով դրանք չհրապարակելը պատժվում է տուգանքով` 1.000.000-1.500.000 ՀՀ դրամի չափով չափով:

Ընտրողների ցուցակները կազմելու համար պատասխանատու պաշտոնատար անձի կողմից ընտրողների ցուցակները կազմելու համար սահմանված կարգը խախտելով կեղծիքներ կատարելը` պատժվում է ազատազրկմամբ` 3-5 տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը 3 տարի ժամկետով (ՔՕ 152 հոդված):

·    Կեղծ տվյալներ հայտնելու, կեղծ փաստաթուղթ ներկայացնելու կամ որևէ այլ եղանակով մեկից ավելի անգամ կամ այլ անձի փոխարեն քվեարկելը պատժվում է ազատազրկմամբ` 2-5 տարի ժամկետով` պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու, ինչպես նաև ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վստահված անձ կամ դիտորդ լինելու իրավունքից զրկելով` 1-3 տարի ժամկետով կամ առանց դրա (ՔՕ 153 հոդված):

·       Քվեարկության գաղտնիությունը խախտելու նպատակով ընտրողին քվեարկության արդյունքը հայտնելուն հարկադրելը, քվեարկության արդյունքը բացահայտելու նպատակով քվեարկած քվեաթերթիկը ստուգելը, քվեարկության խցիկ (սենյակ) մուտք գործելը, ինչպես նաև քվեարկության գաղտնիությունն այլ կերպ խախտելը պատժվում է տուգանքով` 500.000-700.000 ՀՀ դրամի չափով, կամ ազատազրկմամբ` 2-3 տարի ժամկետով (ՔՕ 154 հոդված):

·       Այլ անձի փոխարեն քվեարկելու վերաբերյալ դիտավորությամբ սուտ հայտարարություն տալը կամ կեղծ ստորագրությամբ հայտարարություն (ոչ հայտարարատուի կողմից կամ մտացածին անձի անունից ստորագրված հայտարարություն) դիմումին կից ներկայացնելը պատժվում է ազատազրկմամբ` 2-5 տարի ժամկետով` պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու, ինչպես նաև ընտրական հանձնաժողովի անդամ, վստահված անձ կամ դիտորդ լինելու իրավունքից զրկելով` 1-3 տարի ժամկետով կամ առանց դրա:

Այլ անձի փոխարեն քվեարկելու վերաբերյալ անփութությամբ սուտ հայտարարություն տալը՝ պատժվում է տուգանքով՝ 200.000-800.000 ՀՀ դրամի չափով, կամ ազատազրկմամբ` մինչև 2 տարի ժամկետով (ՔՕ 154.8 հոդված):

նյութը շարունակելի է …

Հáõ߳ûñÃÁ å³ïñ³ëïí»É ¿ ².¸.ê³Ë³ñáíÇ ³Ýí³Ý Ù³ñ¹áõ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ å³ßïå³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³ÛÏ³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝÇ   ÞÇñ³ÏÇ ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝ Ù³ëݳ×ÛáõÕի կողմից: 

Ընտրական իրավունքի դատական պաշտպանություն

Հուշաթերթ N 1

Սույն հուշաթերթի միջոցով կներկայացվի դատական պաշտպանության իրավական գործընթացը, դիմելու կարգը և ժամկետները, որոնքն անհրաժեշտ են պահպանել, եթե գտնում եք, որ ձեր ընտրական իրավունքը խախտվել է և ցանկանում եք դիմել դատարան: 

Այսպես՝

·      Ընտրական իրավունքի խախտման դեպքում հայցադիմումը ներկայացվում է ՀՀ վարչական դատարան՝ օրացուցային 3 օրվա ընթացքում այն օրվանից, երբ հայցվորն իմացել է կամ ողջամտորեն պերտավոր էր իմանալ իր ընտրական իրավունքի խախտման մասին:

·      Ընտրություններին մասնակցող կուսակցության ընտրական ցուցակի, ընտրություններին մասնակցող կուսակցության ընտրական ցուցակում ընդգրկված թեկնածուի, համայնքի ղեկավարի կամ ավագանում անդամի թեկնածուի գրանցումն անվավեր կամ ուժը կորցրած ճանաչելու մասին ընտրական հանձնաժողովի որոշումը բողոքարկվում է ՀՀ վարչական դատարան 3 օրացուցային օրվա ընթացքում այն օրվանից, երբ դիմողն իմացել է կամ ողջամտորեն պերտավոր էր իմանալ իր ընտրական իրավունքի խախտման մասին, սակայն ոչ ուշ քան քվեարկության նախորդ օրը մինչև 18:00-ն:

·      Ընտրական հանձնաժողովների կողմից նախընտրական քարոզչության սահմանված կարգի նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու հետ կապված հայցադիմումները ներկայացվում են ՀՀվարչական դատարան՝ նախընտրական քարոզչությունը սկսվելու օրվանից մինչև քվեարկության հաջորդ օրը ներառյալ: Այս դեպքում հայցադիմումը կարող է ներկայացվել 3 օրացուցային օրվա ընթացքում այն օրվանից, երբ հայցվորն իմացել է կամ ողջամտորեն պերտավոր էր իմանալ իր ընտրական իրավունքի խախտման մասին:

·      Ընտրողների ցուցակներում տեղ գտած՝ դիմողի անձին չվերաբերող անճշտությունները վերացնելու, ցուցակներում լրացումներ կատարելու վերաբերյալ վեճերով հայցադիմումները ներկայացվում են ՀՀ վարչական դատարան՝ քվեարկության օրվանից ոչ ուշ քան 8 օր առաջ:

·      Ընտրողների ցուցակներում տեղ գտած՝ դիմողի անձին վերաբերող անճշտությունները վերացնելու, դիմողին ցուցակում ընդգրկելու վերաբերյալ վեճերով հայցադիմումները ներկայացվում են պատասխանողի գտնվելու վայրի՝ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ ցանկացած ժամանակ:

·      Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքով ընդունված որոշումների վիճարկման մասին դիմումները ներկայացվում են ՀՀ սահմանադրական դատարան՝ համապատասխան որոշման հրապարակման օրվանից հետո ՝ 5-րդ օրը մինչև ժամը 18:00-ն:



  Հáõ߳ûñÃÁ å³ïñ³ëïí»É ¿ ².¸.ê³Ë³ñáíÇ ³Ýí³Ý Ù³ñ¹áõ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ å³ßïå³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³ÛÏ³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝÇ   ÞÇñ³ÏÇ ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝÙ³ëݳ×ÛáõÕի կողմից

Քո քվեն կարևոր է

Սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում Հայաստանում այլևս չեն լինելու նախագահական ընտրություններ, պետության ամենակարևոր ընտրությունները այլևս Ազգային ժողովի ընտրություններն են:

Անիմացիոն տեսանյութում հիմնավորվում է, որ բոլոր ընտրողների քվեն կարևոր է և ազդում է պետության ապագայի վրա: Իսկ պետության ապագան ձեր երեխաների, ծնողների ու ընկերների ապագան է, սահմանին կանգնած զինվորի ապագան է:

Նյութ ամբողջությամբ վերցված է «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» կայքից:

Հաճախ տրվող հարցեր ընտրությունների մասին

1.Արդյո՞ք արտերկրում գտնվող ՀՀ քաղաքացիները կարող են քվեարկել:

Հիմնականում ոչ: Կարող են քվեարկել միմիայն արտերկրում գտնվող դիվանագետները, զինվորականները ու տեղական կազմակերպությունների արտերկրյա մասնաճjուղերի աշխատողները: Այլ քաղաքացիները՝  ոչ:

2.Ընտրողը կարո՞ղ է քվեարկել ոչ այն համայնքում, ուր հաշվառված է:

Այո, եթե քաղաքացին քվեարկության օրը գտնվելու է այլ համայնքում, ապա կարող  է ոչ ուշ, քան մարտի 23-ը դիմում ներկայացնել Ոստիկանության անձնագրային բաժին: Դիմումը պետք է ներկայացնել կամ հաշվառման վայրի, կամ էլ քվեարկության օրը գտնվելու վայրի անձնագրային բաժին:

3.Ի՞նչ է ռեյտինգային ընտրակարգը:

Ընտրությունները համամասնական ընտրակարգով են: Ընտրողները քվեարկում են կուսակցություններին ու դաշինքներին: Դրանից հետո ընտրողը կարող է իր տարածքում իր ընտրած կուսակցության տարածքային թեկնածուներից մեկին ձայն տալ: Առավել ձայներ հավաքած տարածքային թեկնածուները ընդամենը առավել անցողիկ հորիզոնական կգրավեն իրենց կուսակցության ցուցակում:

Ազգային ժողովում քաղաքական ուժերի միջև տեղերի բաշխման վրա ռեյտինգային ընտրությունը չի ազդում, դրա վրա ազդում են միմիայն այն, թե որ կուսակցությունը կամ դաշինքը քանի քվե է ստացել:

4.Ընտրողը կարո՞ղ է քվեարկել մի կուսակցության, իսկ ռեյտինգայինով ձայն տալ ուրիշ ուժի ներկայացուցչի:

Ոչ: Տեղամասում ընտրողին տալու են 9 քվեաթերթիկ՝ ամեն կուսակցության կամ դաշինքի համար մեկական: Քվեախցիկում ընտրողը այդ 9 քվեաթերթիկներից ընտրելու է իր նախընտրած քաղաքական ուժինը՝ մնացած 8 քվեաթեթրիկները գցելով հատուկ արկղի մեջ: Այնուհետև, ընտրողը իր նախընտրած կուսակցության կամ դաշինքի քվեաթերթիկի հետևում ընտրում է այդ կուսակցության կամ դաշինքի տվյալ տարածքի թեկնածուներից մեկին:

5.Այսինքն, եթե քաղաքացին տվյալ կուսակցության տարածքային թեկնածուներից մեկին ընտրի, ապա մեխանիկորեն քվեարկու՞մ է այդ կուսակցությանը:

Այո: Ռեյտինգային (տարածքային) թեկնածուներից որևէ մեկին քվեարկելու համար ընտրողը արդեն վերցնում է այդ քաղաքական ուժի քվեաթերթիկը և մեխանիկորեն քվեարկում այդ կուսակցությանը կամ դաշինքին:

6.Ընտրողը կարո՞ղ է քվեարկել որևէ քաղաքական ուժի, բայց զերծ մնալ ռեյտինգային ընտրությունից:

Այո: Ամեն դեպքում քվեն կգնա քաղաքացու կողմից ծրարի մեջ դրված քվեաթերթիկի կուսակցությանը կամ դաշինքին:

7.Տարածքային ցուցակի թեկնածուն եթե հաղթել է, ապա դառնում է պատգամավո՞ր:

Պարտադիր չէ: Ամեն ինչ կախված է այդ թեկնածուի կուսակցության կամ դաշինքի հավաքած ձայներից ու ստացած մանդատների քանակից: Կարող է մի թեկնածու շատ ձայն հավաքել, բայց իր կուսկցությունը անգամ չհաղթահարի անցողիկ շեմը և չհայտնվի ԱԺ-ում, այնինչ նույն տարածքում մեկ այլ քաղաքական ուժի թեկնածու, ով ավելի քիչ ձայն է հավաքել, կարող է դառնալ պատգամավոր:

Ամեն ինչ կախված է նրանից, թե այդ թեկնածուի առաջադրած կուսկցությունը քանի ձայն կստանա, ինչպես նաև այն, թե նույն կուսակցության մյուս ռեյտինգային թեկնածուների համեմատ տվյալ թեկնածուն քանի քվե կստանա:

8.Ամեն ինչ բարդ է: Ինչպե՞ս կողմնորոշվել:

Բարդ չէ: Ընտրողը որոշում է, թե 9 քաղաքական ուժերից ո՞ր մեկին է սատարում, ապա հասկանում, թե իր նախընտրած ուժի տարածքային թեկնածուներից ո՞ր մեկին կցանկանա ապահովել ցուցակում առավել անցողիկ հորիզոնական:

9.Քանի՞ պատգամավոր է լինելու գալիք խորհրդարանում:

Այ սա միարժեք չէ: Առնվազն 101: Բայց կախված քվեարկության ելքից այդ թիվը կարող է աճել ու հասնել 180-ի։ Տարբեր դեպքերում նախատեսված է կուսակցություններին ու դաշիքններին լրացուցիչ (բոնուսային) մանդատների տրամադրումը: Ամեն դեպքում հստակ է, որ հաղթող քաղաքական ուժը կամ կոալիցիան, անկախ սցենարներից, գալիք Ազգային ժողովում ունենալու է մանդատների ընդհանուր թվի 54-ից 67 տոկոսը:

10.Ի՞նչ անի ընտրողը, ում քվեարկությունը փորձում են վերահսկել: Հնարավո՞ր է անվեհարհսկելի կերպով քվեարկել:

Այո: Այդ դեպքերի համար մենք պատրաստել ենք հատուկ տեսանյութ, որը հեռարձակվում է նաև հեռուստատեսություններով ու ռադիոյով:

11.Ի՞նչ է փոխվել ընտրակեղծիքների ռիսկերի առումով:

Տեղամասում ընտրակեղծարարությունը էականորեն դժվարացել է: Ընտրողների էլեկտրոնային գրանցման սարքերի և ընտրողների ստորագրած ցուցակների հրապարակման շնորհիվ շատ դժվար է քվեարկել բացակա քաղաքացիների փոխարեն:
Ավելին, 2000 տեղամասերից մոտ 1500-ում լինելու են օնլայն հեռարձակմամբ տեսախցիկներ, որոնց շնորհիվ ցանկացած մարդ կարող է տեսնել, թե ինչ է տեղի ունենում տեղամասում:

12.Տեղամասում ընտրողի ձայնը պաշտպանվա՞ծ է:

Այո: Բացի բազմաթիվ ազնիվ վստահված անձանցից ու լրագրողներից, մոտ 1700-ից 1800 տեղամասերում լինեու են վստահելի թիմերի 2-ական դիտորդ: «Անկախ դիտորդի», «Քաղաքացի դիտորդի», Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի դիտորդների տեսադաշտից դուրս են մնալու բացառապես շատ փոքր տեղամասերը: Գումարային, 3500-ից ավել վստահելի դիտորդներ պաշտպանելու են ընտրողների քվեն:

Նյութ ամբողջությամբ վերցված է «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» կայքից: