Գյումրի Ինֆոտան կամավորները հետաքրքրված են Շիրակի մարզում անցկացվող քաղպաշտպանության միջոցառումներով

Գյումրի Ինֆոտունը Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի աջակցությամբ իրականացնում է մեդիա ոլորտին վերաբերող դասընթացներ, համագործակցում է պետական կառույցների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, նաեւ կրթամշակութային հաստատությունների հետ, կազմակերպում հանդիպումներ, տանում իրազեկման աշխատանքներ: Ինֆոտան կամավորները մշտապես ընդգրկված են նաեւ մարզի քաղպաշտպանության միջոցառումներին:

 Արտակարգ իրավիճակների նախարարի հանձնարարականով Շիրակի մարզի համայնքներում, բնակավայրերում, կրթամշակութային հաստատություններում եւ այլ կազմակերպություններում իրականացվում են ազդարարման, տարհանման, պատսպարման վարժանքներ: Բնակչությանը քաղաքացիական պաշտպանության գործողություններին ծանոթացնելը վերջին պատերազմից հետո անհրաժեշտություն է դարձել: 

ԱԻՆ փրկարարական ծառայության մարզային վարչությունն արդեն 12 նման վարժանք անցկացրել է մարզի տարբեր համայնքներում: Հերթականը Շիրակի պետական համալսարանում էր: ԱԻՆ փրկարարական ծառայության Շիրակի մարզի փրկարարական վարչության բնակչության պաշտպանության բաժնի պետ, փոխգնդապետ Լեւոն Հովսեփյանը բուհ-ի ուսանողներին տեղեկացրեց, թե ինչպես վարվել երկրաշարժից առաջ, երկրաշարժի ժամանակ եւ հետո: Ճիշտ գործողությունների պլան ունենալու դեպքում շատ կյանքեր կփրկվեն:

Ինչպես տուժածին առաջին օգնություն ցուցաբերել. թեման ներկայացրեց ընտանեկան բժիշկ, մանկաբույժ Նունե Տետեյանը: Կոտրվածքների դեպքում, նաեւ արյունահոսությունների ժամանակ ամենակարեւորն արագ գործելն է ու վերքը ճիշտ վիրակապելը: 

Բժիշկը նշեց, որ, մենք շատ կարուստներ ենք տալիս գիտելիքի պակասի պատճառով, այնինչ պետք է ապրենք՝ իրար նկատմամբ օգտակար լինելով: Ուսանողներին թեման շատ հետաքրքիր էր, ակտիվ մասնակցության պակաս չեղավ:  Հարցուպատասխանի միջոցով ուսանողները կարողացան գիտելիքներն ավելացնել:

Վարժանքը նաեւ գործնական բաղադրիչ ուներ. օդային տագնապ ազդարարվեց, որից հետո ուսանողները տարհանվեցին բուհ-ի շենքի  նկուղ ու այնտեղ պատսպարվեցին: Օդային տագնապի ազդարարումը շատ կարեւոր է, որի ժամանակ նաեւ տարածքներում եղած շչակներն են փորձարկվում: Շչակի ձայնն է ազդարարում տագնապի մասին: Լեւոն Հովսեփյանը նշեց, որ շատ տեղերում պարզվում է շչակները չեն աշխատում: Դրանք հիմնականում տեղադրվել են Խորհրդային տարիներին եւ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ: 

Ու երկար տարիներ չեն փորձարկվել: Շչակներ տեղադրվել են նաեւ ջրամբարների պատվարներին մոտ, ջրամբարների փլուզման վտանգի դեպքում ազդարարում ապահովելու նպատակով: Ըստ փրկարար ծառայության փոխգնդապետի, Շիրակի մարզում հիմա 65 աշխատող շչակ կա, եւս 94-ի կարիք էլ կա: Եղած շչակների մեծ մասի ազդարարումը հեռավար չէ: Արդիականացման կարիք կա, շչակների տեղադրումն էլ համայնքների ղեկավարների ուսերին է դրված, տեղական բյուջեների հաշվին է լինելու: Դրանք թանկարժեք են, ըստ փոխգնդապետի, 1 շչակն արժե 300.000 դրամ, չհաշված տեղադրման ծախսերը: Վերջին պատերազմից հետո 20 շչակ է տեղադրվել մարզում, մի մասն արդեն հեռավար կապով է: Դրանցից 2-ը տեղադրվել է Ամասիա խոշորացված համայնքի տարածքում: Հիմա աշխատանքներ են տարվում համայնքապետերի հետ, նոր շչակներ տեղադրելու ուղղությամբ: Նաեւ փրկարարների խնդիրն է բնակիչներին իրազեկել 911 ծառայության մասին, նրանց մոտ բարձրացնել վստահությունը կառույցի նկատմամբ:

Ինֆոտան կամավոր Շարվիկ Պետրոսյանը միջոցառման ակտիվ մասնակիցներից է: Նա քաղաքացիական պաշտպանության վերաբերյալ ստացած գիտելիքները պատրաստակամ փոխանցում է ոչ միայն իր հասակակիցներին: Ինֆոտան առաքելությանը հավատարիմ, նաեւ սոցցանցերով բնակիչները կտեղեկացվեն քաղպաշտպանության գործողություններին:     

 

Գյումրի ինֆոտան հեղինակային խումբ

Շիրակի մարզում կոռուպցիոն հիմնական խնդիրներն ու դրսևորումներն առողջապահական ոլորտում

Հարցազրույց  Շիրակի մարզպետի օգնական Անի Մաղաքյանի հետ

-Կոռուպցիան ի՞նչ ձևերով ու տեսակներով է առավել շատ արտահայտվում առողջապահական հաստատություններում:

-Իմ կարծիքով ՀՀ բոլոր մարզերում ու համայնքներում կոռուպցիան հիմնականում նույն ձևերով է հանդես գալիս` կաշառք դրամի, նվերի կամ ինչպես մենք ենք սիրում ասել լավության տեսքով: Շիրակի մարզում կոռուպցիան հստակորեն չունի իր տեսակները, և որևէ առանձնահատկություն այդ առումով չի էլ նկատվել: Գործում են նույն մեխանիզմները ինչ-որ ՀՀ ամբողջ տարածքում:

-Կոռուպցիոն գործոններն ինչպե՞ս կարող են անդրադառնալ առողջապահական ոլորտի վրա:

-Յուրաքանչյուր համակարգի  վրա էլ ազդում են կոռուպցիոն գործոնները և անպայմանորեն դրանք ունենում են իրենց բացասական ազդեցությունը ոլորտի գործունեության, աշխատակազմի աշխատունակության, ընդհանուր համակարգի վրա:Այդ գործոնները կարող են լինել կանոնների և նորմերի ոչ արդյունավետ կատարումը, ղեկավարությունն առանց զսպումների ու հաշվետվության մեխանիզմների:Սակայն վստահ եմ, որ առողջապահական ոլորտում կոռուպցիոն գործոններ չկան, որոնք էլ կարող են խաթարել աշխատանքային գործընթացը, և այդ դեպքում ոլորտն ու հաստատությունը չեն կարողանա լիարժեքորեն կատարել իրենց առջև դրված խնդիրներն ու պարտականությունները և չեն զարգանա:

Համայնքի առողջապահական ոլորտում որո՞նք են կոռուպցիայի հիմնական պատճառները:

-Շիրակի մարզում կոռուպցիայի հիմնական պատճառ կարող է հանդիսանալ հետսովետական մշակույթը, որը մենք ժառանգություն ենք ստացել Սովետական Միությունից` իր իսկ արատավոր սովորույթներով ու բարքերով: Գլոբալ պատճառ կարող է լինել ազգային մենտալիտետը, երբ մենք «շնորհակալություն» ասվածը հայտնել գումարի տեսքով կամ այլ ճանապարհով:

Դեկտեմբերի 11-ը նաև Լեռների միջազգային օրն է

2003թ. ՄԱԿ Ի Գլխավոր Ասամբլեայի 57-րդ որոշմամբ դեկտեմբերի 11-ը նշանակվեց Լեռների միջազգային օր:
 Լեռները զբաղեցնում են Երկրի մակերեւույթի ավելի քան 1/4 –ը եւ բանակավայր են համարվում աշխարհի բնակչության ավելի քան 10%- համար:
ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեան այս օրվա կապակցությամբ կոչ է անում ողջ աշխարհում անցկացնել միջոցառումների շարք, որոնք նպատակաուղղված կլինեն խթանելու լեռնային գոտիների զարգացումը` երեւան հանելով վերջիններիս կարեւորությունը:
Հիշեցնենք, որ աշխարհում մեծ տեղ են զբաղեցնում լեռնային հանգստավայրերն ու առողջարանները, որոնց մեջ իր ուրույն տեղն ունի նաեւ Հայաստանը:

Լեռնաշղթանները կազնում են երկրի ընդհանուր տարածքի 47%ը՝ 14 000 կմ²:
Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր կետը Արագած լեռնագագաթն է 4095 (շատ աղբյուրներում 4090) մետր բարձրությամբ։ Դա շրջապատից մեկուսացած, վահանաձև փռված մի զանգված է՝ մոտ 200 կմ շրջագծով։ Իր հովհարաձև տարածված լանջերի հետ միասին գրավում է մոտ 4000 քառ. կմ տարածություն Արարատյան ու Շիրակի դաշտերի, Ախուրյան ու Քասախ գետերի միջև։ Երեք կողմից նրան հարևան են հյուսիսից՝ Շարայիր, արևելքից՝ Արայի, հարավ-արևմուտքից՝ Մեծ Արտենի Մեծ Հայքի Արագածոտն, Շիրակ և Նիգ գավառների սահմաններում։ Այժմ մտնում է Արագածոտնի և Շիրակի մարզերի տարածքում և ունի կենտրոնական դիրք:
Արագած անվան ծագումը կապում են Հայկի որդի Արամանյակի կամ էլ Արա աստծո անունների հետ (Արագած՝ Արայի գահ)։ Արագածն անցյալում եղել է աշխարհի ամենախոշոր հրաբուխներից մեկը։  Ունի 400 մ խորությամբ և 3 կմ տրամագծով հսկա խառնարան, որի քայքայված պատերի մնացորդները կազմում են լեռան չորս կատարները։ Խառնարանը հարավ-արևելյան կողմից բաց է և կապվում է շրջապատին։ Կատարները դասավորված են կիսաշրջանաձև և կազմում են 270 աստիճանի աղեղ։ Ամենաբարձրը հյուսիսային կատարն է (4095 մետր)։ Այնուհետև գալիս են արևմտյանը՝ 4080 մետր, արևելյանը՝ 3926 և հարավայինը՝ 3879։ Խառնարանը ջրահավաք մեծ ավազան է։ Այստեղից է սկիզբ առնում Քասաղի վտակ` Անբերդ գետը։

Կումայրի արգելոց

Կազմեց` Կիմա Հարությունյանը
‹‹Կումայրի ›› պետական պատմա-ճարտարապետական արգելոց-թանգարանը հիմնվել է 1980թ. և ընդգրկում  է Գյումրի քաղաքի պատմական միջուկը:
Գյումրին  (հնում` ‹‹Կումայրի››, նոր ժամանակներում  ‹‹Գյումրի››, ապա ‹‹Ալեքսնդրապոլ›› և «Լենինական»)  Հայաստանի երկրորդ քաղաքն է: Այն հանդիսանում է Շիրակի մարզի մարզկենտրոն: Հնագիտական պեղումներից պարզվել է, որ  մ. թ.ա. 3-րդ հազարամյակում եղել է մեծ բնակավայր:
Քաղաքի ներկայիս տարածքում հայտնաբերված են քարե դարի մարդու  բազմաթիվ կացարաններ, դամբարանադաշտեր, որոնց մեջ հատուկ ուշադրության է արժան ‹‹Կումայրի›› հնագույն բնակատեղին:

Կումայրի բնակավայրի տարածքում կյանքը շարունակվել է գրեթե անընդմեջ մինչև մեր օրերը: Դրա ապացույցն են պեղումներով մասնակիորեն հայտնաբերված մեծ բնակավայրի և 7-րդ դարի առաջնակարգ եկեղեցու ավերակները:
Կումայրիի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը վերաբերում է 773 թ., երբ Արտավազդ Մամիկոնյանի զինված ջոկատը, ջարդելով Կումայրիում արաբ հարկահաններին, ողջ երկրով մեկ  ծավալում է ապստամբական շարժում, որն ավարվում է ազգային պետականության վերականգնումով:
Բագրատունյաց և հետագա ժամանակաշրջաններում Կումայրին շարունակում է բարգավաճել և ակտիվորեն մասնակցել երկրի խաղաղ շինարարությանը:
Թուրք- պարսկական տիրապետության ժամանակներում Կումայրի-Գյումրին ձեռքից ձեռք է անցնում` ենթարքվելով բազմաթիվ ավերածությունների: Բնակավայրի նոր վերածնունդը անմիջականորեն կապված Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի հետ միավորելու պատմական փաստի հետ:
Ռուսական կայսրության հարավային սահմանների ամրապնդման նպատակով Կումայրու ավերված բերդի և Ախուրյան գետի միջև ընկած բլրի վրա հիմվում է ռազմական նոր ժամանակակից կառույց:
Կարճ ժամանակամիջոցում Կումայրու շրջակայքում կառուցվում է պաշտպանական ամրոցների մի ամբողջ համալիր, որոնց զուգընթացսկսվում են առաջին անհրաժեշտության քաղաքացիական շենքերի, Արևմտյան Հայաստանի տարբեր վայրերից գաղթած հայ ընտանիքների բնակելի թաղամասերի կառուցումները: